Sudan, Yarın Sandık Başına Gidiyor

Afrika'nın en büyük ülkesi Sudan, 11-13 Nisan'da 25 yıl aradan sonra ilk kez çoğulcu ve demokratik seçimler için yarın sandık başına gidiyor. Uzun zaman sonra halk, özgür iradesi ile devlet başkanını, milletvekillerini, eyalet valilerini ve yarı özerk Güney Sudan'ın başkanını belirleyecek.

Fakat başta Darfur olmak üzere ülkenin bir çok bölgesinde yaşanan güvenlik sorunları, seçimlerin özgür bir ortamda yapılmasını engelliyor. Seçimlerin en çok düşündüren yanı, büyük oranı okuma-yazma bilmeyen Sudanlıların ne derece istediği adayları seçebileceği.

Seçimleri izlemek için bölgeye temsilciler gönderen ülkelerin asıl merakı, Sudan seçimlerinde kimin iktidara geleceğinden çok, 2011'de Güney Sudan'ın bağımsızlık için referanduma gidip gidemeyeceğinin oylamalarda belli olacağı. Güney'in, Sudan'la beraber mi olacağı, yoksa yoluna ayrı mı devam edeceği yakında belli olacak.

Ömer el Beşir, Seçimlerin Favorisi

Ömer El Beşir'in 1989 askeri darbesi ile iktidara geldiği ülkede, 25 yıldır çoğulcu ve demokratik seçim bekleyen adayların birçoğunun asıl maksadı Beşir'le hesaplaşmak. Çok sayıda siyasi partinin ve bağımsız adayın katılım için başvurduğu seçimlerin en güçlü adayı Ömer el Beşir.

Muhalefetin ortak hareket edememesi, Sudan Halk Kurtuluş Hareketi’den (SPLM) seçimlerin boykot edilip edilmeyeceğine ilişkin farklı seslerin çıkması ve Ümmet Partisi lideri Sadık El Mehdi'nin seçimleri boykot etmesinden ötürü Ömer El Beşir'in iktidardaki Ulusal Kongre Partisi’nin seçimlerden zaferle çıkması bekleniyor.

Seçimlere ayrıca İslami hareket lideri Hasan El Turabi'nin Halk Partisi, devrik Devlet Başkanı Muhammed El Mirgani'nin Demokratik Birlik Partisi ve SPLM'den ayrılan Dr. Lam Akol'un yeni kurduğu Sudan Halk Kurtuluş Hareketi-Demoktarik Değişim Partisi (SPLM-DC) de katılıyor.

Sudan Halk Kurtuluş Hareketi’nde Boykot Bilmecesi

Sudan Halk Kurtuluş Hareketi (SPLM) seçimleri kuzey Sudan'da 13 eyalette ve Darfur'da da 3 eyalette protesto edeceğini açıkladı. SPLM Genel Sekreteri Pagan Amun, bölgedeki olağan üstü hal durumunda dolayı seçimlerin adil olmayacağı ve belirtilen bölgelerde boykot ettiklerini ifade etti. Amun ayrıca Beşir'in iktidardaki Ulusal Kongre Partisi (UKP) gözlemcileri tehdit ettiğini iddia ederek, partiyi medya ve Ulusal Seçim Komisyonu'nun kontrol etmekle suçladı.

SPLM Başkanı Salva Kiir ise seçimlere katılma ya da boykot kararının Sudan Halk Kurtuluş Hareketi’nin siyasi ofisi tarafından alınabileceğini belirterek Amum’un açıklamalarının sadece kendisini bağladığını söyledi.

Kiir’in açıklamasından kısa bir süre sonra da SPLM’nin Cumhurbaşkanı adayı Yasir Arman “Hareketin liderliği, kuzey bölgesinde seçimleri boykot ettiğimizi ilan etmekle yetkilendirdi” dedi. El Cezire televizyonuna konuşan Arman, boykot kararının hareketin liderliği ve siyasi ofisinde alındığını ifade ederek Kiir’in açıklamalarını yalanladı.

el Beşir’i, hareket içerisinde fitne çıkarmak suçlayan Arman “Fakat seçimlere hile de karıştırsa bunda başarılı olamayacak” dedi. el Beşir'i Uluslararası Ceza Mahkemesi'nden kaçmak için çözüm yolları aramakla suçlayan Arman, el Beşir'in seçimlere hile karıştırma formülüne başvurduğunu söyledi. Arman "Pazar günü yapılacak seçimler ölü olarak doğdu. Seçimlerin demokratik bir eylemin parçası olması mümkün değil" dedi.

Arman buna ilave olarak "Darfur bölgesinde oy kullanacak olanlar ne Darfurlular ne de mülteci kamplarında yaşayanlar. Darfur'da oy kullanacak olan kişiler, el Beşir'in hazırladığı plana uygun olarak, polis, güvenlik birimleri ve askerlerdir" dedi.

Uzmanlara göre SPLM içerisinden çıkan aykırı görüşlerin en önemli sebebi, Ocak 2011'de yapılacak bağımsızlık refarandumu. Bilindiği üzere el Beşir, seçimlerin boykot edilmesi halinde refarandumun da iptal edileceğini söylemişti. SPLM, demokratik seçimlerin verdiği heyecanı yaşamaktan öte 20 yıllık güney-kuzey iç savaşını bitiren 2005 barış anlaşmasının şartları arasında yer alan bağımsızlık referandumu için hesaplar yapıyor. 2011 referandumunun gerçekleşmesi, anlaşmayı imzalayan Beşir'in iktidardaki Ulusal Kongre Partisi ile SPLM'nin seçimlerde yeterli oyu almalarına bağlı. Eğer referanduma gidilirse, Güney Sudan'ın bağımsız bir devlet olması ve Sudan'dan tamamen ayrılması kuvvetle muhtemel gözüküyor.

Darfur’da Güvenlik Sorunu

Sudan Cumhurbaşkanı Ömer el Beşir ise seçim süresince uluslar arası gözlemcilerin güven içerisinde çalışabilmeleri için her türlü kolaylığın sağlanacağını söyledi. Sudan seçimleri, 200 binden fazla yerli ve yabancı gözlemci tarafından takip edilecek.

Avrupa Birliği, Sudan seçimler için Darfur bölgesine gönderdiği gözlemcileri, güvenlik gerekçesiyle geri çektiğini duyurdu. AB’nin Sudan’a gönderdiği heyetin başkanı Veronique de Keyser, Kuzey Darfur’un başkenti el Faşir’e gittikten sonra 6 kişiden oluşan gözlemci heyetle görüş alışverişinde bulundu. Keyser, bu görüşmeden sonra Sudan’dan çekilme kararını açıkladı. Keyser “Gözlemcilerin güvende olmadığı bir ortamda seçimleri gözlemleyemeyiz” dedi.

Sudan seçimlerine Afrika Birliği'nde bir grup yetkili gözlemci olarak katılacak. Afrika Birliği gözlemci grubuna Gana'nın eski Devlet Başkanı John Kufuor liderlik ediyor. Kufuor, 50 kişilik gözlemci grubunun raporlarında ve bulgularında adil ve tarafsız olacağı konusunda Hartum'da düzenlenen basın toplantısında bilgi verdi. Kufuor, "Biz Sudan'ın iç işlerine karışmak için gelmedik. Biz seçimi izlemek için geldik. Hem Sudan halkı, hem de uluslararası kamuoyu bu takımın seçim ile ilgili raporlarında adil ve tarafsız bilgilere yer vereceğini biliyor." dedi.

Sudan Ulusal Seçim Komisyonu yetkilisi Al-hadi-Abdullah, BM yetkilileri ile lojistik konularda toplantılar düzenlediklerini ve seçim için gerekli bütün belgelerin ve seçim pusulalarının bölgeler vaktinde ulaşması konusunda çalışmalar yaptıklarını ifade etti. Sudanlı yetkili, seçimlere hazır olduklarını da sözlerine ekliyor.

Sudan'da 25 yıl aradan sonra ilk defa 16.5 milyon kişi üç gün devam edecek devlet başkanı ve genel seçimlerinde oy kullanacak. 11 Nisan'da başlayacak ve 13 Nisan'da bitecek seçim sonuçlarının 18 Nisan'da açıklanması bekleniyor. Seçimlerden bir adayın yeterli çoğunluğu elde edememesi halinde 11-14 Mayıs tarihleri arasında ikinci tur seçimlere gidilecek. Seçimler ayrıca son 25 yılda yapılacak ilk çok partili seçim olma özelliğini de taşıyor.