Hangisi Daha Güçlü?

Ulusal Kurtuluş Cephesi ve Şam Deklarasyonu terimleri el-Ahbar’ın ele geçirdiği Amerika’nın diplomatik telgraflarındaki en popüler terimlerdir. Çünkü Washington’a göre bu iki grupla ilişkiye geçmek için en iyi yol onlarla alakalı bütün ayrıntıları bilmektir.

Amerika’nın Şam Konsolosluğu’ndan çekilen pek çok telgraf, iki muhalif organizasyondan hangisinin daha güçlü olduğunu; Şam Deklarasyonu mu Ulusal Kurtuluş Cephesi mi? Sorusuna yanıt bulmaya çalışıyor. Ama görünen o ki bu zor bir iş, çünkü cevaplar çelişkili. Bu nedenle konsolosluk, bu iki muhalif bloğun bir cephe oluşturmak için ne derece uzlaşma imkânlarının olduğunu okuma üzerine yoğunlaşıyor.

Ama bu ihtimal de konsolosluğun Suriyeli çok sayıda muhalife yönelttiği sorulara bakıldığında zayıf görünüyor. (06DAMASCUS1357) telgraf, Şam Deklarasyonu erkânının Kurtuluş Cephesi hakkında, bu cepheyi reddeden ve hoş karşılayanlara varıncaya kadar farklı ve çelişkili cevapları naklediyor.

Konsolosluk, muhalifleri Abdulhalim Haddam’ı değerlendirme konusunda tek bir fikir üzerinde toplamayı beceremese de -muhalefet liderlerinin çoğunun Haddam’ın yolsuzluklarına aşırı tepkili olmalarına ve İhvan’ın fırsatçılığına rağmen- Deklarasyon liderlerinin Deklarasyonun hedeflerine muhalefet etmediği sürece Cepheye saldırmama yönündeki genel isteğini hissediyor. Suriyeli bazı muhalifler Cepheyle Deklarasyon arasında iletişim hattı kurmayı düşündüklerinde, Haddam’la değil İhvan’la iletişime geçmeyi düşündüler (06DAMASCUS4877). Amerikan konsolosluğu kaynaklarından biri bu bağlamda, İhvan’ın murakıbı el-Beyanuni’nin ona, Haddam ile Cepheyi koalisyona götüren sebeplerden birinin Şam Deklarasyonunun çok yavaş ilerlemesi (06DAMASCUS1698) olduğunu bildirdiğini açıklıyor.

İslamcılara açılan Haddam

Telgraf (06DAMASCUS1754) Haddam ile el-Beyanuni’yi birleştiren ilişkinin türü hakkında yaptığı yorumda bu konudaki bilgisinin sınırlı olduğunu söylüyor. İkisini bir araya getiren ilişkinin ortaklık ilişkisi olduğunu zannettiğine işaret ediyor. Özellikle de Haddam’ın -Baas rejiminin temel taşlarından biriyken bile- sünni İslami akımlara bu cümleden olarak da İhvan’ı destekleyen gruplara açılım yaptığı bilinmekteydi.

Telgraf, Haddam’ın Baas Partisi içinde, Baaslılar ve laik milliyetçilerin sünni İslami çevreler içerisinde sesinin duyulmasının gerekli olduğu ilkesini benimseyen bir kanadı temsil ettiğine dikkat çekiyor.

Buradan hareketle, belge Haddam’ın el-Beyanuni ve İhvan’a açılım yapmasının garip olmadığı çıkarsamasında bulunuyor. Başka bir itirafta, konsolosluğun Haddam ile Beyanuni’nin Kurtuluş Cephesinin kuruluşunu ilan etmeden önce karşılıklı tavizlerde bulunup bulunmadıklarının bilinmediği, bilinen tek şeyin iki adamın da en büyük hedefinin Beşar Esad rejiminden kurtulmak olduğu söyleniyor.

Kurtuluş Cephesi “hata”

Konsolosluğun ilgisi İhvan’ın Haddam’la olan çalışmasının onu ve el-Beyanuni’yi zayıflatıp zayıflatmadığını öğrenmeye kadar varıyor. Bu bağlamda telgraf, bir grubun görüşlerini inceliyor. Bunların içinde iki adam arasındaki ittifakı “hata” olarak tanımlayanlar var. Hatta bazıları Suriye İhvan’ının Haddam’la olan bu ittifakları nedeniyle destekçilerinin yarısını kaybettiklerini söylüyorlar. Haddam ile el-Beyanuni’nin rejimi devirmek için güç kullanma hazırlıklarının ne boyutta olduğu konusunda ise telgraf, bu yönde bir eğilimin olduğunu gösteren delillere sahip olmadığına dikkat çekiyor.

Hatta bazı konsolosluk kaynakları, bu iki şahsiyetin, Suud’un özellikle Haddam’a basın desteği sunmaktan çekindiği bir ortamda yabancı müdahalesi olmadan rejimi değiştirmelerinin nasıl mümkün olacağını düşünmekten aciz olduklarını ifade ediyorlar.

ABD maslahatgüzarı Seche “Haddam ve el-Beyanuni’nin Serge Brammertz’in raporunda (Refik Hariri suikastında uluslaarası soruşturma komitesi başkanı) üst düzey Suriyeli yetkilileri suçlamasını umdukları ve bunun rejimin temellerini sarsacağını düşündükleri açıktır” diyor.

Aynı şekilde telgraf (09DAMASCUS477) Şam Deklarasyonunun ilanı ve 2009 yılında ılımlı İslami bir grup olan “Adalet ve Kalkınma” hareketinin durumunu değerlendirmeye çalışıyor. Ve Deklarasyonu siyasi bir parti değil çok sayıda grup ve örgütü birleştiren bir şemsiye üretti şeklinde nitelendiriyor. Telgraf Deklarasyonun, İhvan ve Kürtler, liberaller, nasyonal sosyalistler, komünistler ve diğerleri gibi birbirine uzak müttefikler arasında iç parçalanmışlıkların olduğu bir kuruluş hatası barındırdığına işaret ediyor. Telgraf, İslamcı Adalet ve Kalkınma grubunun İhvan’ı organizasyona aktif olarak katılma ve Şam Deklarasyonu içinde planlama açısından bulunmaya ikna edememelerinin, felsefi ve siyasi açıdan iki örgüt arasında (İhvan ve Adalet ve Kalkınma) imkânsız olarak görülen köprü kurma çalışmasına “Deklarasyonun” açtığı savaşların sonuncusunu olduğuna dikkat çekiyor. Konsolosluk muhaliflerden birisinin Adalet ve Kalkınma grubunun, Suriye içinde Deklarasyona destek toplayabilecek yeterli netliğe tek başına sahip olduğu hakkındaki sözlerine katılıyor. Diplomatik telgrafın yazarı ise, Adalet ve Kalkınma grubunun örgütsel başarısının en iyi açıklamasının, onun Deklarasyon ve ABD hükümetiyle olan ilişkilerinin sonucu olduğuna dikkat çekiyor.

Burada bu İslami hareketin Suriye içinde ve dışında gerçek ve ciddi bir etkisinin olup olmadığından emin olmanın zor olduğu yönünde bir itiraf yapılıyor. İhvan ve Deklarasyonun nüfuzu Adalet ve Kalkınma’nınkini örtüyor. Bu nedenle Londra’da Şam Deklarasyonu ile Adalet ve Kalkınma komitelerine başkanlık eden Enes el-Abda gibi kendisinden İhvan’la iletişime geçmesi istendiğinde tereddüt eden bir kişi bulmak –telgrafın yazarına göre- garip değildir.

el Ahbar Gazetesi'nde yayınlanan Wikileaks belgesi, Gülşen Topçu tarafından israhaber için tercüme edildi.