Halid Meşal, 99 Sürgününden Sonra Pazar Günü Ürdün'e Gidiyor

Hamas'ın Siyasi Biro Başkanı Halid Meşal'in Ürdün ziyareti için son hazırlıklar tamamlandı. Yarın Ürdün'e gidecek olan Halid Meşal, Kral Abdullah'ın yanı sıra Ürdünlü üst düzey yetkililerle görüşecek.

Ürdün'de Pazar Günü gerçekleşecek görüşmeler öncesinde Amman'a giden Hamas'ın Siyasi Büro üyesi Muhammed Nezzal, son hazırlıkları da tamamlayarak Katar'ın başkenti Doha'ya döndü. Halid Meşal ve Siyasi Büro üyeleri, Katar Veliahtı Temim Bin Hamd Al Tani'yle birlikte Pazar Günü öğle saatlerinde Ürdün'e ulaşacak. Ürdün kaynakları, Ürdün Kralı Abdullah'ın bu ziyareti çok önemsediğini bildirdi. Halid Meşal, Ürdün Kralı Abdullah'ın yanı sıra Ürdünlü bir çok liderle bir araya gelecek.

Halid Meşal'i, 1999'da Ürdün'den sürgün eden Kral Abdullah 2009 yılında vefat eden annesinin cenazesine katılması için Ürdün'e girmesine izin vermişti.

İslami Direniş Hareketi Hamas'ın Siyasi Büro Başkanı Halid Meşal, 28 Mayıs 1956'da Ramallah'a bağlı Silvad şehrinde dünyaya geldi. İlk öğrenimini Silvad'da tamamlayan Meşal, 1967 yılında ailesiyle birlikte Kuveyt'e göç etmek zorunda kaldı. Orta ve lise öğrenimini Kuveyt'te tamamlayan Meşal, Kuveyt Üniversitesi Fizik Fakültesi'nden 1978 yılında mezun oldu. Mezuniyetinden sonra Kuveyt'te fizik öğretmenliğine başlayan Meşal, 1980 yılında evlendi. Küçük yaşlarından itibaren Kur'an tilaveti eğitimi alan Meşal, Kur'an tilaveti icazetini aldı.

İhvan-ı Müslimin'in Filistin koluna 1971 yılında katılan Meşal, öğrencilik döneminde kurduğu birliklerle, Fetih Hareketi'ne karşı mücadele etti. Hamas'ın 1987'deki kuruluşunda aktif rol alan Meşal, 1987'den itibaren Hamas'ın siyasi kanadında çalıştı. 1996 yılında Ürdün'e giden Meşal, Hamas'ın siyasi kanadının başına getirildi.

Meşal, Ürdün'e varmasından kısa bir süre sonra dikkatleri üzerine çekmeye başladı. İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, Meşal'a suikast düzenlemesi için Mossad'a emir verdi. Suikast, sahte Kanada pasaportlarıyla Ürdün'e giren 10 Mossad ajanı tarafından gerçekleştirildi. Mossad ajanları, 25 Eylül 1997'de Ürdün'ün başkenti Amman'da yürürken, Meşal'e zehirli şırıngayla suikast düzenledi. Suikasti gerçekleştiren iki Mossad ajanı tutuklandı.

Suikast haberini alan Ürdün Kralı Hüseyin, Meşal'i kurtarmak için İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu'dan panzehir istedi. Netanyahu, Kral Hüseyin'in isteğini kabul etmedi. Bunun üzerine Amerika Başkanı Bill Clinton, devreye girdi. Baskılar üzerine Netanyahu, Ürdün'e panzehiri göndermeyi kabul etti.Suikast kapsamında tutuklanan iki Mossad ajanı, müebbet hapse mahkum edilen Hamas'ın ruhani lideri Şeyh Ahmed Yasin'le takas edilmesi karşılığında serbest bırakıldı.

Halid Meşal, Ürdün'de bulunduğu süre zarfında, İsrail'le barış masasına oturması için yapılan baskılara rağmen, Filistin'in özgürleşinceye kadar direniş çizgisinden bir an dahi olsa sapmayacağı mesajını verdi. Kral Hüseyin'in 7 Şubat 1999'da vefatından sonra ülkenin başına gelen Kral Abdullah, Meşal'den Filistin Yönetimi'yle diyaloga girmesini ve İsrail'le müzakere masasına oturmasını istedi. İki ay süren baskılar sonuç vermeyince Hamas'ın barış görüşmelerinin önünde büyük bir engel teşkil ettiği kanaatine varıldı. Ve Kral Abdullah, 30 Ağustos 1999'da Meşal başta olmak üzere Ürdün'deki Hamas'ın Siyasi kanadına karşı operasyonlara başladı. Hamas'un ofisleri basıldı ve o günlerde Tahran'da bulunan Meşal ve arkadaşları hakkında tutuklama kararı çıkarıldı.

Hiçkimsenin beklemediği böylesine bir karar, Hamas ve İhvan-ı Müslimin üzerinde çok etkisi yarattı. Ürdün Hükümeti 30 Ağustos'ta Hamas'ın Ürdün bürosunu kapattı, bürodaki 12 üyesini ise tutukladı. Hamas'ın Amman'daki ofisi, Meşal'in evi ve Hamas'ın çıkardığı Filistin el Muslime Dergisi, baskına uğrayan yerler arasındaydı. Hamas'ın kullandığı ofisin kayıtlarda çalışma ve ticari ofis olarak geçtiğini, siyasi amaçlı kullanılamayacağını iddia eden Ürdün Hükümeti, Tahran'daki tüm siyasi liderlerin ülkeye dönüşleri halinde tutuklanacağını duyurdu. Hamas liderlerinin, söz konusu suçlamadan ötürü 7 yıl hapse mahkum edilmesi beklenmekteydi.

Meşal, Tahran'a Hamas'ın resmi sözcüsü İbrahim Goşa ve Hamas'ın Siyasi Büro üyesi Musa Ebu Merzuk'la birlikte gitmişti. Hamas'ın Ürdün sözcüsü Muhammed Nezzal ve Siyasi Büro Üyesi İzzet Reşak ise Ürdün'de gizlendi. Ürdün içişleri bakanlığı, tüm sınır kapılarına tutuklanacak Hamas liderlerinin isimlerini dağıttı. İçişleri Bakanlığı, Hamas liderlerinin tutuklanamaması halinde İnterpol'e başvurulabileceğini duyurdu.

Şeyh Ahmed Yasin, Ürdün Kralı Abdullah'a çağrıda bulunarak Hamas'ı hedef alan girişiminden vazgeçmesini istedi. Gazze'deki evinden basın mensupları aracılığıyla yaptığı açıklamasında Şeyh Ahmed Yasin, Ürdün'de alınan kararın Amerika'nın baskıları neticesinde alındığını savunarak "Sayın Kral'dan Hamas'ı hedef alan operasyonları durdurmasını, Hamas ve Filistin halkıyla ilişkilerini Filistin halkının lehine olacak şekilde geliştirmesini istiyoruz" dedi.

Ürdün'ün Hamas liderleri hakkında aldığı bu kararı değerlendiren Mahmud Zahar "Üzücü bir karar. Ürdün'den kararı yeniden gözden geçirmesini istiyoruz" dedi. Ürdün'deki ofisin kapatılmasıyla Hamas'ın çalışmalarının etkilenmeyeceğini savunan Zahar, Ürdün'deki ofisin çalışmalarının başka bir yere nakledilebileceğini söyledi.

Filistin tarafından tepkiyle karşılanan bu karar, İsrail'i oldukça sevindirdi. İsrail hükümeti, Hamas'ın sadece İsrail'i değil Filistin Yönetimi'ni ve Ürdün'ü de tehdit ettiğini savunarak, Ürdün hükümetinin kararını, barış için olumlu bir karar olarak değerlendirdi.

Ürdün hükümetini kararından geri adım attırmak için sarfedilen tüm çabalar neticesiz kaldı. Meşal ve Goşa, 4 korumasıyla 23 Eylül'de Ürdün'e giriş yaptığı sırada tutuklandı. Musa Ebu Merzuk ise sürgün edildi. Meşal ve arkadaşları, bir ay süreyle Ürdün hapishanelerinde tutuklu kaldıktan sonra 22 Ekim 1999'da Ürdün'den Katar'a sürgün edildi. Katar, siyasi herhangi bir çalışma yapmamaları şartıyla Hamas liderliğini ülkesinde ağırlayabileceğini açıkladı.

Bir süre Katar'da duran Hamas liderliği, Suriye'den gelen daveti değerlendirdikten sonra Ürdün'de yarım kalan siyasi çalışmalarına devam etmek için Suriye'nin başkenti Şam'a gitti.